تحقیقات سلول‌ های بنیادی امیدهای جدیدی را در زمینه‌ی بازیابی بینایی ایجاد کرده است

تعداد افرادی که به واسطه‌ی دژنراسیون شبکیه‌ ی رده‌بالا، بینایی خود را از دست می‌دهند روبه افزایش می‌باشد و درحال حاضر نمی‌توان این بینایی را بازگرداند. درهرحال، یک تحقیق ساختارشکن با استفاده از تکنولوژی سلول‌های بنیادی انجام گرفته که تا حدودی انتهای این تونل تاریک را روشن می‌کند.

دژنراسیون شبکیه‌ی رده‌بالا شامل شرایطی نظیر دژنراسیون ماکولای وابسته به سن و رتینیت پیگمنتوزا می‌شود. از آن می‌توان به عنوان شایع‌ترین دلیل کوری و ازدست‌دادن بینایی برگشت‌ناپذیر در افراد مسن نام برد.

در این شرایط، وضعیت بینایی به‌تدریج بدتر می‌شود، از آن‌جایی که لایه‌های هسته‌ای سلول‌های گیرنده‌ی نوری در چشم‌ها دچار نقصان می‌شوند.

Stem-cell-research-new-hope-of-restoring-sight تحقیقات سلول‌ های بنیادی امیدهای جدیدی را در زمینه‌ی بازیابی بینایی ایجاد کرده است
تحقیقات سلول‌ های بنیادی امیدهای جدیدی را در زمینه‌ی بازیابی بینایی ایجاد کرده است

با افزایش طول عمر در جامعه‌ی آمریکا، شیوع دژنراسیون شبکیه نیز کم‌کم افزایش پیدا می‌کند.

به عنوان مثال، تعداد افرادی که تحت تاثیر دژنراسیون ماکولای وابسته به سن قرار گرفتند، در حدفاصل سال‌های ۲۰۰۰-۲۰۱۰ از ۷۵/۱ میلیون به ۰۷/۲ میلیون نفر رسید.

اگرچه دژنراسیون لایه‌ی شبکیه‌ی بیرونی برگشت‌ناپذیر است، اما یک استراتژی بالقوه وجود دارد که می‌تواند با جایگزینی سلول، بینایی را بازگرداند.

بافت شبکیه‌ی حاصله از سلول‌های بنیادی

تکنولوژی جایگزینی سلول در مراحل ابتدایی خود قرار دارد، اما امیدوارکننده نشان داده است. گروهی از دانشمندان از مرکز RIKEN که برای توسعه‌ی بیولوژی در ژاپن احداث شده، به سرپرستی ماسایو تاکاهاشی و ماچیکو ماندائی، به‌شدت زمان خودشان را وقف این حوزه‌ی تحقیقاتی نوآورانه کرده‌اند.

در تحقیقات اولیه، محققین بافت‌های شبکیه‌ی حاصل از سلول‌های بنیادی را در حیواناتی که دارای دژنراسیون شبکیه‌ی رده‌بالا بودند، کاشتند. آن‌ها دریافتند که این بافت می‌تواند به صورت ناگزیر به فرم لایه‌ی هسته‌ای بیرون دربیاید که این لایه شامل سلول‌های گیرنده‌ی نوری می‌شود.

اگرچه این موضوع همانند یک گام عظیم روبه‌جلو ثبت شده است، اما محققین نشان ندادند که آیا این کاشت سلول‌ها می‌تواند منجر به بازیابی بینایی شود یا خیر. مطالعه‌ی اخیر آن‌ها برای پرکردن همین خلا انجام گرفت.

اولین مرحله از تحقیق شامل برنامه‌نویسی دوباره‌ی سلول‌های پوست موش بالغ بود تا بتوانند همانند سلول‌های بنیادی جنینی عمل کنند. این سلول‌ها را تحت عنوان سلول‌های بنیادی پرتوان (iPSCها) می‌شناسند. در ادامه، iPSCها به بافت‌های شبکیه تبدیل شدند.

[quote]عادات خطرناک چشم[/quote]

وقتی که iPSCها داخل موش‌های دارای دژنراسیون شبکیه‌ی رده‌بالا ایمپلنت شدند، رشد کرده و سلول‌های گیرنده‌ی نور را تشکیل دادند. درعوض، این گیرنده‌های نوری مستقیماً با سلول‌های مجاور در شبکیه تماس برقرار کردند.

میچیکو ماندائی می‌گوید: «محل تماس دو عصب میزبان-پیوند را به شکلی مستقیم و قابل تایید نشان دادیم. هیچ‌کس نتوانسته تا کنون واکنش سلول‌های شبکیه‌ی حاصله از سلول‌های بنیادی نسبت به نور را با استفاده از رویکرد سرراستی که در این مطالعه استفاده شده، نشان دهد. ما داده‌هایی را در پشتیبانی از ارسال سیگنال به سلول‌های میزبان و مغز، فراهم کردیم».

آزمودن بازیابی بینایی

به منظور آزمودن این‌که آیا بینایی بازیافته است، محققین موش‌ها را در قفس‌هایی حاوی دو اتاق قرار دادند. کف یکی از اتاق‌‎ها به دستگاه‌های شوک الکتریکی مجهز شده بود که در نقاط تصادفی قرار گرفته بودند. قبل از ایجاد هر شوک الکتریکی، تیم تحقیقاتی یک چراغ هشدار را روشن می‌کرد. به منظور جلوگیری از شوک، می‌بایست موش‌ها آن چراغ را می‌دیدند و به اتاق مجاور می‌رفتند.

فراتر از انتظارات، این رویه توانست بینایی بیش از نیمی از موش‌های دارای دژنراسیون شبکیه‌ی رده‌بالا را بازیابد. چنین موفقیت‌های شگرفی به واسطه‌ی انتخاب سلول توسط محققین به وجود آمدند. کارهای پیشین از سلول‌های شبکیه استفاده کرده بودند، درحالی‌که در این مطالعه از بافت شبکیه استفاده گردید. تاکاهاشی توضیح می‌دهد:

«گیرنده‌های نوری در ساختار سه‌بعدی می‌توانند مورفولوژی بالغ و ساختاریافته‌ای را به وجود بیاورند و بدین‌ترتیب، واکنش بهتری را نسبت به نور نشان می‎دهند. با توجه به داده‌های ما، شبکیه‌ پس از فرایند کاشت، می‌تواند طی ۱ ماه برای موش جواب بدهد، اما از آن‌جایی که شبکیه‌ی انسان به زمان بیشتری برای بلوغ احتیاج دارد، امکان دارد ۵-۶ ماه از کاشت شبکیه طول بکشد تا واکنش به نور آغاز گردد».

[quote]خوابیدن با لنز تماسی در داخل چشم چه اشکالی دارد؟[/quote]

تاکاهاشی و همکارانش در حال توسعه‌ی تحقیقاتشان و به‌کارگیری این یافته‌ها روی انسان‌ها هستند. هم‎‌اکنون بحث روی این موضوع است که آیا بافت شبکیه‌ی حاصله از iPSC در انسان می‌تواند عملکرد بینایی را در حیوانات دارای دژنراسیون شبکیه‌ی رده‌بالا بازگرداند یا خیر.

هنوز کارهای زیادی مانده است که می‌بایست انجام شوند، کما این‌که تاکاهاشی می‌گوید: «این درمان هنوز در مرحله‌ی توسعه است و نمی‌توان از آن انتظار داشت که بتواند بینایی را به صورت عملی بازگرداند. ما از مرحله‌ی مشاهده‌ی نور یا اجسام بزرگ آغاز می‌کنیم، اما امیدواریم که بتوانیم دید گسترده‌تری را در آینده بازیابی نماییم».

با ادامه‌‎ی حرکت تیم به مسیرهای جدیدی از آزمودن بافت‌های شبکیه‌ی حاصل از iPSC، رسیدن به توانایی بازگرداندن بینایی دور از دسترس نخواهد بود.

» ترجمه و بازنویسی شده توسط مجله پزشکی سلام

کانال تلگرام مجله پزشکی سلام
کانال تلگرام مجله پزشکی سلام
کانال تلگرام مجله پزشکی سلام
کانال تلگرام مجله پزشکی سلام

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید